Leiderschap in het Gevangeniswezen: een gesprek waard

Het Gevangeniswezen (GW) wordt gekarakteriseerd door een context van machtsongelijkheid, beheersingsmaatregelen en een sterke wens tot meer motiverend bejegenen. De vraag die zich aandiende was of leiderschap in de gevangenis meetbaar en maakbaar is. Dit in het licht van het moderniseringsprogramma binnen het GW. Een programma waarin een persoonsgerichte aanpak van de gedetineerde centraal staat, teneinde tot een succesvolle terugkeer in de maatschappij te komen. Een omvangrijk transitietraject met grote focus op cultuurverandering. Om dit te bereiken is in 2008 is gestart met leiderschapsontwikkeling van het middenkader, in 2010 gevolgd door een leiderschapontwikkelings traject voor het topmanagement. Het zgn. DiTO (DirectieTeams in Ontwikkeling) programma. Samen met RONT Management Consultants heeft het DiTO projectteam aan dit maatwerkprogramma vorm en inhoud gegeven. 

DiTO 

De volgende kenmerken van gewenst leiderschap stonden centraal in het programma:

1. Schakelen ( tussen actief sturen en verantwoordelijkheid geven)

2. Verbinding maken ( relaties bouwen, vormgeven en behouden) en

3. Veranderen door zelf te veranderen (Zelfsturing en reflectie; ‘veranderaar en veranderende‘ zijn).

Aan het maatwerkprogramma is gewerkt vanuit de door RONT Management Consultants ontwikkelde methodische aanpak (zie de figuur hierboven). 

Er zijn, in samenwerking met de Universiteit Twente, concrete maatwerkinterventies ontwikkeld voor 29 directieteams, waaronder:

  • Een visie op leiderschap binnen het Gevangeniswezen
  • Een 0-meting (foto) van ieder directieteam van sterke punten en aandachtspunten t.o.v. de gewenste visie op leiderschap
  • Een evidence based ontwikkelprogramma op maat per directieteam op basis van de ontwikkelbehoefte
  • Een effect-meting op basis van kwalitatieve interviews.



Met een positiebepaling leiderschap en de lokale behoefte en prioriteiten op elke vestiging voor ogen kon elk van de 29 directieteams bepalen welke interventies zouden moeten worden toegepast.

Ter inspiratie bij het keuzeproces van de directieteams was een wegwijzer voor maatwerk samengesteld waarmee een eigen ontwikkelprogramma kon worden samengesteld,

Het programma is in twee jaar tijd doorlopen met als belangrijkste succesfactoren: vrijwilligheid, het maatwerk, de praktijkgerichtheid, de resultaatgerichtheid en de bijdrage aan openheid over het onderwerp leiderschap. Uit de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten blijkt dat het DiTO programma een proces is met rendement, maar ook een continue proces. Leiderschap; blijvend een gesprek waard!

Meer praktijkcases lezen?